همایش آروین البرز HLJR 1 4 2026 05 22 The reasons for Ibn Sina’s acceptance of the office of vizier under Shams al-Dawla Daylami: compulsion or opportunity دلایل قبول منصب وزارت از سویی ابن سینا در عصر شمس الدوله دیلمی ( اجبار یا فرصت ) 128 135 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA امید کارشناسی ارشد تاریخ دانشگاه ارومیه 2026 05 20 : Ibn Sina’s Acceptance of the Ministry under Shams al-Dawla: Compulsion or Opportunity? Abstract (approx. 150 words): This study examines Ibn Sina’s decision to accept the position of minister under Shams al-Dawla of the Buyid dynasty, analyzing it as a confluence of political necessity and scholarly opportunity. Facing an unstable political landscape characterized by courtly rivalries and military conflicts, Ibn Sina’s acceptance can be partly attributed to structural compulsions and security considerations inherent in the era’s power dynamics. Refusal of such a role could have led to distrust, imprisonment, or marginalization. Conversely, the ministerial role offered Ibn Sina access to financial resources, libraries, and a network of elites, presenting a significant opportunity to influence policy and support his scientific endeavors. Leveraging his profound medical and philosophical knowledge, he managed to gain the ruler’s confidence and solidify his position. Therefore, this decision is best understood not as pure coercion nor mere opportunism, but as a rational choice made in strategic engagement with the prevailing circumstances of his time. چکیده : بی شک در مورد شخصیت بزرگ این سینا قرن هاست که قلم فرسایی می‌شود و شخصیت این مرد بزرگ علمی و تکرار ناپذیر بر جامعه پزشکی و فلسفی ایران و جهان روشن است اما کمتر در مورد جایگاه سیاسی ایشان بحث شده است و به چرایی اینکه قبول منصب وزارت در دولت لرزان به چه دلیل صورت گرفته جایی بحث دارد . پذیرش منصب وزارت از سوی ابن‌سینا در عصر شمس‌الدوله دیلمی را می‌توان حاصل تلفیقی از ضرورت‌های سیاسی و فرصت‌های علمی دانست. از یک سو، او در شرایطی می‌زیست که ساختار قدرت در قلمرو آل‌بویه ناپایدار و رقابت‌های نظامی و درباری شدید بود؛ در چنین فضایی، امتناع از پذیرش مسئولیت می‌توانست به بی‌اعتمادی، حبس یا حذف از صحنه سیاسی بینجامد. بنابراین، نوعی اجبار ساختاری و ملاحظات امنیتی در این تصمیم مؤثر بود. از سوی دیگر، وزارت برای ابن‌سینا امکان دسترسی به منابع مالی، کتابخانه‌ها و شبکه نخبگان را فراهم می‌کرد و فرصتی برای تأثیرگذاری بر سیاست و حمایت از فعالیت‌های علمی‌اش به شمار می‌رفت. او با تکیه بر دانش پزشکی و فلسفی خود توانست اعتماد امیر را جلب کند و موقعیت خویش را تثبیت نماید. در نتیجه، پذیرش این منصب را باید نه صرفاً اجبار و نه کاملاً فرصت‌طلبی، بلکه تصمیمی عقلانی در تعامل با شرایط زمانه دانست. /downloadfilepdf/1145488