همایش آروین البرز HLJR 2 3 2026 04 27 The Relationship between Sheikh Mosleh al-Din Saadi Shirazi and Mongol Emirs رابطهٔ شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی با امرای مغول و انعکاس آن در آثار وی 76 87 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA امید کارشناسی ارشد تاریخ و مدیریت دولتی گرایش مالیه و بودجه ، معلم و استاد دانشگاه 2026 04 24 The Mongol invasion and its political and social consequences formed one of the most critical turning points in Iranian history, profoundly influencing the life and works of Saadi Shirazi. Living through the stabilization of Mongol rule, Saadi encountered diverse social and political groups, including some Mongol emirs, during his extensive travels. A close examination of his writings—such as Gulistan, Bustan, and his odes and advisories—reveals that his attitude toward the Mongols was neither entirely hostile nor fully submissive. Rather, it was based on pragmatic political realism and ethical wisdom advocating moderation. While Saadi criticized the brutality of certain commanders, he also praised others known for justice, tolerance, or administrative skill. This paper, through a historical-analytical approach, seeks to explore Saadi’s interactions with Mongol rulers, his perspective on political power under the Ilkhanid state, and the reflection of these relationships in his didactic literature. حملهٔ مغول و پیامدهای سیاسی ـ اجتماعی آن یکی از مهم‌ترین برهه‌های تاریخ ایران است که زندگی و آثار سعدی شیرازی نیز در بستر همین تحولات شکل گرفت. سعدی، که دوران جوانی را هم‌زمان با تثبیت سلطهٔ مغولان گذرانده بود، در سفرهای متعدد خود با گروه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی از جمله برخی امرای مغول مواجه شد. بررسی آثار او—از گلستان و بوستان گرفته تا قصاید و نصایح—نشان می‌دهد که رابطهٔ او با مغولان نه کاملاً خصمانه بوده و نه سراسر همراه با تسلیم، بلکه بر پایهٔ نوعی واقع‌بینی سیاسی، حکمت اخلاقی و توصیه به اعتدال استوار بوده است. سعدی ضمن نقد رفتارهای خشن برخی سرداران، در مواردی نیز به ستایش یا مدح برخی امیران پرداخته که به عدالت، مدارا یا کاردانی شهره بوده‌اند. این مقاله با رویکرد تاریخی ـ تحلیلی می‌کوشد میزان ارتباط سعدی با امرای مغول، نوع نگاه او به قدرت سیاسی در عصر ایلخانی و بازتاب این تعاملات در ادبیات تعلیمی او را بررسی نماید. /downloadfilepdf/1148968