Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز HLJR فصلنامه پژوهش‌های نوین در علوم انسانی و حقوق HLJR 2 4 2026 11 08 عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از دیدگاه مددکاری اجتماعی عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از دیدگاه مددکاری اجتماعی 855 876 FA محمدرضا پوراکبریان نیاز دکترای مددکاری اجتماعی، دانشگاه حاجت تپه، آنکارا محمدرضا پوراکبریان نیاز دکترای مددکاری اجتماعی، دانشگاه حاجت تپه، آنکارا 2026 10 23 ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از اهداف اساسی مددکاری اجتماعی و از الزامات توسعه پایدار جوامع است که تحقق آن مستلزم شناخت عوامل مؤثر بر روابط اجتماعی، احساس تعلق، مشارکت، برخورداری از حقوق و فرصت های برابر و ارزیابی افراد از وضعیت زندگی خویش است. هدف این مقاله، تبیین عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از دیدگاه مددکاری اجتماعی و ارائه چارچوبی برای بهبود مستمر آن است. مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی مفاهیم و مبانی نظری مرتبط، ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ذهنی کیفیت زندگی را در ارتباط با نقش فرد، خانواده، جامعه و نهادهای مسئول بررسی می کند. در این چارچوب، افزون بر مؤلفه هایی مانند سلامت، رفاه، حمایت اجتماعی، مشارکت، توانمندسازی، سرمایه اجتماعی و عدالت، به عوامل مغفولی مانند امنیت اجتماعی، پیشگیری از طرد و تبعیض، احترام به کرامت انسانی و تقویت احساس ارزشمندی نیز توجه می شود. هویت اجتماعی به عنوان عاملی مؤثر بر احساس تعلق، پذیرش متقابل و مشارکت اجتماعی و در عین حال، پیامدی از بهبود کیفیت روابط و شرایط زندگی جمعی، جایگاهی مهم در این چارچوب دارد. همچنین، تمایز و ارتباط متقابل سرمایه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ذهنی در تبیین کیفیت زندگی مورد تأکید قرار می گیرد. یافته های تحلیلی مقاله بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، مشارکتی، زمینه محور و مبتنی بر مسئولیت پذیری فردی و نهادی دلالت دارند. در همین راستا، بهره گیری از چرخه دمینگ (PDCA)، شامل برنامه ریزی، اجرا، بررسی و اقدام اصلاحی، به عنوان الگویی برای ارزیابی مستمر نیازها، سنجش نتایج، اصلاح سیاست ها و انطباق برنامه ها با تغییر شرایط پیشنهاد می شود. بر این اساس، نقش مددکاری اجتماعی در حمایت از حقوق اجتماعی، تقویت ظرفیت های فردی و جمعی، توسعه مشارکت و هماهنگ سازی حمایت های نهادی، در کنار پایبندی به اخلاق، صداقت و مسئولیت پذیری، می تواند زمینه ساز بهبود تدریجی و پایدار کیفیت زندگی اجتماعی باشد. ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از اهداف اساسی مددکاری اجتماعی و از الزامات توسعه پایدار جوامع است که تحقق آن مستلزم شناخت عوامل مؤثر بر روابط اجتماعی، احساس تعلق، مشارکت، برخورداری از حقوق و فرصت های برابر و ارزیابی افراد از وضعیت زندگی خویش است. هدف این مقاله، تبیین عوامل مؤثر بر ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی از دیدگاه مددکاری اجتماعی و ارائه چارچوبی برای بهبود مستمر آن است. مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی مفاهیم و مبانی نظری مرتبط، ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ذهنی کیفیت زندگی را در ارتباط با نقش فرد، خانواده، جامعه و نهادهای مسئول بررسی می کند. در این چارچوب، افزون بر مؤلفه هایی مانند سلامت، رفاه، حمایت اجتماعی، مشارکت، توانمندسازی، سرمایه اجتماعی و عدالت، به عوامل مغفولی مانند امنیت اجتماعی، پیشگیری از طرد و تبعیض، احترام به کرامت انسانی و تقویت احساس ارزشمندی نیز توجه می شود. هویت اجتماعی به عنوان عاملی مؤثر بر احساس تعلق، پذیرش متقابل و مشارکت اجتماعی و در عین حال، پیامدی از بهبود کیفیت روابط و شرایط زندگی جمعی، جایگاهی مهم در این چارچوب دارد. همچنین، تمایز و ارتباط متقابل سرمایه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ذهنی در تبیین کیفیت زندگی مورد تأکید قرار می گیرد. یافته های تحلیلی مقاله بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، مشارکتی، زمینه محور و مبتنی بر مسئولیت پذیری فردی و نهادی دلالت دارند. در همین راستا، بهره گیری از چرخه دمینگ (PDCA)، شامل برنامه ریزی، اجرا، بررسی و اقدام اصلاحی، به عنوان الگویی برای ارزیابی مستمر نیازها، سنجش نتایج، اصلاح سیاست ها و انطباق برنامه ها با تغییر شرایط پیشنهاد می شود. بر این اساس، نقش مددکاری اجتماعی در حمایت از حقوق اجتماعی، تقویت ظرفیت های فردی و جمعی، توسعه مشارکت و هماهنگ سازی حمایت های نهادی، در کنار پایبندی به اخلاق، صداقت و مسئولیت پذیری، می تواند زمینه ساز بهبود تدریجی و پایدار کیفیت زندگی اجتماعی باشد. https://hljr.ir/downloadfilepdf/11493