همایش آروین البرز HLJR 2 2 2026 01 28 « مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای: از تولید برق تا مدیریت پسماندهای رادیواکتیو » « مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای: از تولید برق تا مدیریت پسماندهای رادیواکتیو » 109 141 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سید کیهان پژوهشگر حقوق بین الملل و مدرس دانشگاه 2026 01 28 بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای یکی از مهم‌ترین جلوه‌های تعامل علم، فناوری و حقوق بین‌الملل در جهان معاصر است. در کنار مزایای قابل توجه انرژی هسته‌ای در تأمین برق، توسعه پایدار و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، مخاطرات ناشی از ایمنی هسته‌ای، آلودگی زیست‌محیطی و مدیریت پسماندهای رادیواکتیو، مسئولیت‌های سنگینی را بر عهده دولت‌ها قرار می‌دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و توصیفی، به بررسی مبانی، ابعاد و قلمرو مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای می‌پردازد. مقاله ضمن تحلیل اسناد و معاهدات بین‌المللی از جمله اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، کنوانسیون ایمنی هسته‌ای، کنوانسیون‌های مسئولیت مدنی و اسناد مرتبط با مدیریت پسماندهای رادیواکتیو، مصادیق عملی و رویه‌های بین‌المللی را مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رژیم حقوقی حاکم بر انرژی هسته‌ای، تلفیقی از قواعد ایمنی، مسئولیت، پیشگیری و همکاری بین‌المللی است و تقویت شفافیت، نظارت مؤثر و همکاری چند جانبه ، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش مخاطرات و تحقق بهره‌برداری صلح‌آمیز دارد. بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای یکی از مهم‌ترین جلوه‌های تعامل علم، فناوری و حقوق بین‌الملل در جهان معاصر است. در کنار مزایای قابل توجه انرژی هسته‌ای در تأمین برق، توسعه پایدار و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، مخاطرات ناشی از ایمنی هسته‌ای، آلودگی زیست‌محیطی و مدیریت پسماندهای رادیواکتیو، مسئولیت‌های سنگینی را بر عهده دولت‌ها قرار می‌دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و توصیفی، به بررسی مبانی، ابعاد و قلمرو مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای می‌پردازد. مقاله ضمن تحلیل اسناد و معاهدات بین‌المللی از جمله اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، کنوانسیون ایمنی هسته‌ای، کنوانسیون‌های مسئولیت مدنی و اسناد مرتبط با مدیریت پسماندهای رادیواکتیو، مصادیق عملی و رویه‌های بین‌المللی را مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رژیم حقوقی حاکم بر انرژی هسته‌ای، تلفیقی از قواعد ایمنی، مسئولیت، پیشگیری و همکاری بین‌المللی است و تقویت شفافیت، نظارت مؤثر و همکاری چند جانبه ، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش مخاطرات و تحقق بهره‌برداری صلح‌آمیز دارد. /downloadfilepdf/11861