همایش آروین البرز HLJR 2 3 2026 05 07 A Criminological Analysis of Juvenile Delinquency and the Role of Social Institutions in Its Prevention تحلیل جرم‌شناختی بزهکاری نوجوانان و نقش نهادهای اجتماعی در پیشگیری از آن 172 185 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA طلا کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد بوشهر. (کارشناس حقوقی شهرداری). 2026 05 04 بزهکاری نوجوانان به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی و جرم‌شناختی، همواره توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران را به خود جلب کرده است؛ زیرا نوجوانی مرحله‌ای حساس از رشد انسانی است که در آن هویت اجتماعی فرد شکل می‌گیرد و آسیب‌پذیری نسبت به عوامل محیطی و اجتماعی افزایش می‌یابد. این پژوهش با هدف تحلیل جرم‌شناختی بزهکاری نوجوانان و بررسی نقش نهادهای اجتماعی در پیشگیری از آن انجام شده است تا با رویکردی علمی، ابعاد مختلف این پدیده و راهکارهای مؤثر برای کاهش آن مورد بررسی قرار گیرد. روش پژوهش به صورت مروری بوده و از طریق تحلیل محتوای پژوهش‌های داخلی و خارجی مرتبط با موضوع، تلاش شده است تا مجموعه‌ای از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بزهکاری نوجوانان و نقش نهادهای اصلی در پیشگیری از آن استخراج شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بزهکاری نوجوانان پدیده‌ای چندعاملی است که به طور هم‌زمان تحت تأثیر ویژگی‌های فردی مانند هیجان‌طلبی، تکانشگری و ضعف مهارت‌های کنترل هیجان؛ عوامل خانوادگی نظیر تعارضات خانوادگی، غفلت تربیتی، نبود نظارت والدین و فقر؛ عوامل آموزشی مانند شکست تحصیلی، بی‌انگیزگی و ترک تحصیل؛ و عوامل اجتماعی از جمله فقر ساختاری، نابرابری اجتماعی و تأثیر گروه همسالان بزهکار قرار دارد. همچنین نتایج حاکی از آن است که نهادهای اجتماعیِ خانواده، مدرسه، رسانه‌ها، نهادهای فرهنگی و نظام عدالت کیفری هر یک به عنوان ابزارهای مهم پیشگیری می‌توانند از طریق آموزش، نظارت، حمایت اجتماعی و ایجاد فرصت‌های رشد سالم برای نوجوانان، نقش قابل توجهی در کاهش عوامل خطر ایفا کنند. مرور مطالعات نشان می‌دهد که رویکردهای پیشگیری اجتماعی و جامعه‌محور به‌ویژه در حوزه نوجوانان بسیار مؤثرتر از مداخلات کیفری صرف عمل کرده‌اند. در نتیجه‌گیری، پژوهش تأکید می‌کند که پیشگیری از بزهکاری نوجوانان نیازمند اتخاذ یک رویکرد جامع، چندسطحی و هماهنگ میان نهادهای اجتماعی است. تقویت بنیان خانواده، ارتقای کیفیت نظام آموزشی، افزایش فرصت‌های فرهنگی و ورزشی برای نوجوانان، اصلاح رویکردهای قضایی در حوزه عدالت نوجوانان و توسعه سیاست‌های حمایتی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش بزهکاری و ارتقای امنیت اجتماعی کمک کنند. بزهکاری نوجوانان به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی و جرم‌شناختی، همواره توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران را به خود جلب کرده است؛ زیرا نوجوانی مرحله‌ای حساس از رشد انسانی است که در آن هویت اجتماعی فرد شکل می‌گیرد و آسیب‌پذیری نسبت به عوامل محیطی و اجتماعی افزایش می‌یابد. این پژوهش با هدف تحلیل جرم‌شناختی بزهکاری نوجوانان و بررسی نقش نهادهای اجتماعی در پیشگیری از آن انجام شده است تا با رویکردی علمی، ابعاد مختلف این پدیده و راهکارهای مؤثر برای کاهش آن مورد بررسی قرار گیرد. روش پژوهش به صورت مروری بوده و از طریق تحلیل محتوای پژوهش‌های داخلی و خارجی مرتبط با موضوع، تلاش شده است تا مجموعه‌ای از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بزهکاری نوجوانان و نقش نهادهای اصلی در پیشگیری از آن استخراج شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بزهکاری نوجوانان پدیده‌ای چندعاملی است که به طور هم‌زمان تحت تأثیر ویژگی‌های فردی مانند هیجان‌طلبی، تکانشگری و ضعف مهارت‌های کنترل هیجان؛ عوامل خانوادگی نظیر تعارضات خانوادگی، غفلت تربیتی، نبود نظارت والدین و فقر؛ عوامل آموزشی مانند شکست تحصیلی، بی‌انگیزگی و ترک تحصیل؛ و عوامل اجتماعی از جمله فقر ساختاری، نابرابری اجتماعی و تأثیر گروه همسالان بزهکار قرار دارد. همچنین نتایج حاکی از آن است که نهادهای اجتماعیِ خانواده، مدرسه، رسانه‌ها، نهادهای فرهنگی و نظام عدالت کیفری هر یک به عنوان ابزارهای مهم پیشگیری می‌توانند از طریق آموزش، نظارت، حمایت اجتماعی و ایجاد فرصت‌های رشد سالم برای نوجوانان، نقش قابل توجهی در کاهش عوامل خطر ایفا کنند. مرور مطالعات نشان می‌دهد که رویکردهای پیشگیری اجتماعی و جامعه‌محور به‌ویژه در حوزه نوجوانان بسیار مؤثرتر از مداخلات کیفری صرف عمل کرده‌اند. در نتیجه‌گیری، پژوهش تأکید می‌کند که پیشگیری از بزهکاری نوجوانان نیازمند اتخاذ یک رویکرد جامع، چندسطحی و هماهنگ میان نهادهای اجتماعی است. تقویت بنیان خانواده، ارتقای کیفیت نظام آموزشی، افزایش فرصت‌های فرهنگی و ورزشی برای نوجوانان، اصلاح رویکردهای قضایی در حوزه عدالت نوجوانان و توسعه سیاست‌های حمایتی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش بزهکاری و ارتقای امنیت اجتماعی کمک کنند. /downloadfilepdf/1228437