همایش آروین البرز HLJR 2 2 2026 01 28 رویکرد فقهی و حقوقی به شهادت زن در امور مالی در قوانین موضوعه ایران رویکرد فقهی و حقوقی به شهادت زن در امور مالی در قوانین موضوعه ایران 58 75 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA نسرین دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق، دانشگاه غیردولتی آفاق ارومیه (نویسنده مسئول) رضا استادیار دکترای تخصصی حقوق خصوصی، دانشگاه غیردولتی آفاق ارومیه 2026 01 28 با توجه به تحولات اجتماعی و افزایش نقش زنان در عرصه‌های اقتصادی و تجاری، مسئله‌ی محدودیت‌های شهادت زنان در امور مالی همچنان یکی از مباحث چالش‌برانگیز در حقوق ایران محسوب می‌شود. برخی حقوقدانان این محدودیت را ناعادلانه دانسته و آن را در تعارض با اصل تساوی افراد در برابر قانون می‌دانند. از سوی دیگر، برخی بر مبنای اصول فقهی و ملاحظات تاریخی، این تفاوت را طبیعی و قابل توجیه می‌دانند. تحقیق حاضر با هدف رویکرد فقهی و حقوقی به شهادت زن در امور مالی به عنوان دلیل شرعی در قوانین موضوعه ایران با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی مبانی فقهی شهادت زن در شرع مقدس اسلام با اتکا به قرآن کریم کتب فقهی و استفاده از نظرات فقهای معاصر با استناد به احادیث معتبر پرداخته است. می‌توان گفت امروزه یکی از مسائل مهم و مورد توجه جامعه بین المللی، مسأله حفظ و رعایت حقوق زنان، مراعات تساوی حقوق زن و مرد و عدم تبعیض بر اساس جنسیت است. این احساس مخصوصاً در بین بسیاری از زنان وجود دارد که در طول تاریخ به آنها ستم رفته و حقوق و شأن انسانی آنها رعایت نشده است و حتی در دوران کنونی نیز با همه پیشرفت‌هایی که نصیب زنان شده، باز هم در بسیاری از موارد شأن انسانی آنها رعایت نمی‌شود. معمول است که وقتی از حقوق زنان بحث می‌شود، راجع به شهادت دادن آنها نیز سخن به میان می‌آید. البته شهادت جزء حقوق نیست و تکلیف محسوب می‌شود؛ گاهی اوقات همین عدم تفکیک حقوق و تکالیف باعث بروز سوء تعبیرهایی می‌شود که در این تحقیق به آنها اشاره شده است. دراین تحقیق یادآوری این نکته ضروری است که اولاً ـ جنسیت در خلقت باعث فضل و عدم فضل نمی‌شود؛ و ثانیاً ـ مراد از ارزش شهادت بیان نقش جنسیت در اعتبار شهادت نیست. در امور مالی‌ یا اموری‌ که‌ مقصود از آن، مال‌ باشد، شهادت‌ زن‌ به‌ تنهائی‌ کافی‌ نیست. و برخی‌ علیرغم‌ اینکه‌ در مورد اثبات‌ دعاوی‌ مالی‌ با «یک‌ شاهد مرد و قسم‌ مدعی» محدودیتهایی‌ قائل‌ شده‌اند ولی‌ در مورد اثبات‌ دعاوی‌ مالی‌ با دو شاهد زن‌ و یک‌ مرد، تردید نکرده‌ و پذیرفته‌اند. با توجه به تحولات اجتماعی و افزایش نقش زنان در عرصه‌های اقتصادی و تجاری، مسئله‌ی محدودیت‌های شهادت زنان در امور مالی همچنان یکی از مباحث چالش‌برانگیز در حقوق ایران محسوب می‌شود. برخی حقوقدانان این محدودیت را ناعادلانه دانسته و آن را در تعارض با اصل تساوی افراد در برابر قانون می‌دانند. از سوی دیگر، برخی بر مبنای اصول فقهی و ملاحظات تاریخی، این تفاوت را طبیعی و قابل توجیه می‌دانند. تحقیق حاضر با هدف رویکرد فقهی و حقوقی به شهادت زن در امور مالی به عنوان دلیل شرعی در قوانین موضوعه ایران با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی مبانی فقهی شهادت زن در شرع مقدس اسلام با اتکا به قرآن کریم کتب فقهی و استفاده از نظرات فقهای معاصر با استناد به احادیث معتبر پرداخته است. می‌توان گفت امروزه یکی از مسائل مهم و مورد توجه جامعه بین المللی، مسأله حفظ و رعایت حقوق زنان، مراعات تساوی حقوق زن و مرد و عدم تبعیض بر اساس جنسیت است. این احساس مخصوصاً در بین بسیاری از زنان وجود دارد که در طول تاریخ به آنها ستم رفته و حقوق و شأن انسانی آنها رعایت نشده است و حتی در دوران کنونی نیز با همه پیشرفت‌هایی که نصیب زنان شده، باز هم در بسیاری از موارد شأن انسانی آنها رعایت نمی‌شود. معمول است که وقتی از حقوق زنان بحث می‌شود، راجع به شهادت دادن آنها نیز سخن به میان می‌آید. البته شهادت جزء حقوق نیست و تکلیف محسوب می‌شود؛ گاهی اوقات همین عدم تفکیک حقوق و تکالیف باعث بروز سوء تعبیرهایی می‌شود که در این تحقیق به آنها اشاره شده است. دراین تحقیق یادآوری این نکته ضروری است که اولاً ـ جنسیت در خلقت باعث فضل و عدم فضل نمی‌شود؛ و ثانیاً ـ مراد از ارزش شهادت بیان نقش جنسیت در اعتبار شهادت نیست. در امور مالی‌ یا اموری‌ که‌ مقصود از آن، مال‌ باشد، شهادت‌ زن‌ به‌ تنهائی‌ کافی‌ نیست. و برخی‌ علیرغم‌ اینکه‌ در مورد اثبات‌ دعاوی‌ مالی‌ با «یک‌ شاهد مرد و قسم‌ مدعی» محدودیتهایی‌ قائل‌ شده‌اند ولی‌ در مورد اثبات‌ دعاوی‌ مالی‌ با دو شاهد زن‌ و یک‌ مرد، تردید نکرده‌ و پذیرفته‌اند. /downloadfilepdf/13165