همایش آروین البرز HLJR 2 4 2026 07 07 The Role of Public Opinion in the Public Policy-Making Process in the Islamic Republic of Iran جایگاه آرای عمومی در فرایند سیاست‌گذاری عمومی در جمهوری اسلامی ایران 52 60 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA محمد عضو هیئت علمی گروه حقوق عمومی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران حسین دانشجوی دکتری تخصصی حقوق عمومی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران 2026 06 19 This study examines the role of public opinion in the public policy-making process in the Islamic Republic of Iran through a descriptive-analytical approach within the framework of the principles and foundations of Public Law. The main issue of the research stems from a fundamental challenge in the country's legal and administrative system. While Article 6 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran is commonly interpreted within the context of periodic elections, including presidential, parliamentary, and local council elections, a fundamental question arises as to whether the role of public opinion is limited merely to the selection of public officials or whether citizens should play a continuous and institutionalized role throughout all stages of public policy-making and public decision-making processes. The findings of this study indicate that public opinion should not be confined solely to electoral participation. Rather, the constitutional and legal framework of the country, particularly through Articles 6, 56, and 59, as well as the provisions of Chapter Seven of the Constitution, provides significant legal capacities for citizen involvement throughout the entire public policy cycle. Nevertheless, factors such as administrative centralization and the absence of strong legal obligations for public participation have prevented the full realization of these capacities. Finally, drawing upon scientific and practical models, the study proposes fundamental legislative and institutional solutions aimed at transforming minimal public participation into comprehensive and effective civic engagement in the policy-making process. پژوهش حاضر ، به بررسی دقیق جایگاه آرای عمومی در فرآیند سیاستگذاری عمومی در جمهوری اسلامی ایران با رویکردی توصیفی-تحلیلی و در چارچوب مبانی و اصول دانش حقوق عمومی میپردازد. مسئله اصلی تحقیق از یک چالش بنیادین در نظام حقوقی و اداری کشور نشأت میگیرد؛ در حالی که معمولا اصل ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فقط در چارچوب ادواری انتخابات (اعم از ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی) تفسیر و تحلیل میشود، سوال اساسی که مطرح میشود این است که آیا نقش آرای عمومی صرفاً به انتخاب«مسئولان» محدود میگردد؟! یا آنکه آحاد ملت باید در تمامی مراحل فرآیند سیاستگذاری و تصمیم گیری های عمومی نیز نقشی مستمر و ساختاریافته داشته باشند؟! یافته های این پژوهش، نشان میدهد که آرای عمومی نباید تنها در روز انتخابات معنا پیدا کند؛ بلکه نظام حقوقی و اساسی کشور، به ویژه از رهگذر اصول ششم ، پنجاه و ششم ، پنجاه و نهم و فصل هفتم قانون اساسی، ظرفیتهای حقوقی بی نظیری را برای مداخله شهروندان در تمام چرخه های سیاستگذاری عمومی فراهم آورده است. با این وجود، عواملی مثل تمرکزگرایی اداری و نبود الزامات حقوقی مستحکم برای مشارکت مردم ، مانع از تحقق کامل این ظرفیتها شده است. نهایتا ، با استفاده از الگوهای علمی ، راهکارهایی اساسی و تقنینی برای گذار از یک مشارکت حداقلی به یک مشارکت همه جانبه ارائه شده است. /downloadfilepdf/1325505