همایش آروین البرز HLJR 2 4 2026 07 17 Legal Challenges of Using AI-Based Surveillance Systems to Combat Violent Street Crime چالش های حقوقی استفاده از سامانه های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی در مقابله با جرائم خشن خیابانی 132 148 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سید محمد دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی ، دانشگاه آزاد اسلامی شهر قدس، تهران ، ایران 2026 07 04 The expanding use of artificial intelligence (AI)-based surveillance systems in recent years has created new opportunities for the prevention and control of violent street crimes. By utilizing technologies such as facial recognition, intelligent image analysis, machine learning, and big data analytics, these systems play a significant role in identifying criminal behavior, accelerating crime detection, and enhancing the operational efficiency of law enforcement agencies. Nevertheless, the deployment of these technologies raises numerous legal challenges concerning the protection of privacy, the legitimacy of data collection and processing, the transparency and explainability of algorithms, accountability, human oversight, and the evidentiary value of evidence generated by intelligent systems. The present study aims to examine the legal challenges associated with the use of AI-based surveillance systems in combating violent street crimes and to propose solutions for achieving a balance between ensuring public security and protecting the fundamental rights of citizens. This research adopts a descriptive–analytical approach and is based on library resources, statutory laws, international legal instruments, and relevant legal literature. The findings indicate that although AI-based surveillance systems can significantly enhance the effectiveness of the criminal justice system in preventing and detecting crimes, the absence of a comprehensive legal framework within the Iranian legal system constitutes the primary obstacle to the legitimate and responsible use of these technologies. Furthermore, the results demonstrate that the effective implementation of such systems requires adherence to the principles of legality in police actions, protection of privacy, transparency, accountability, human oversight, and the establishment of clear legal standards governing the admissibility of electronic evidence. Finally, the study emphasizes the necessity of enacting specific legislation, establishing effective oversight mechanisms, and adopting appropriate legal and technical standards to ensure the lawful use of AI-based surveillance systems within the criminal justice system. گسترش کاربرد سامانه‌های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، فرصت‌های جدیدی را برای پیشگیری و مقابله با جرائم خشن خیابانی فراهم کرده است. این سامانه‌ها با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند تشخیص چهره، تحلیل هوشمند تصاویر، یادگیری ماشین و تحلیل کلان‌داده‌ها، نقش مؤثری در شناسایی رفتارهای مجرمانه، افزایش سرعت کشف جرم و ارتقای کارآمدی پلیس ایفا می‌کنند. با وجود این، استفاده از این فناوری‌ها چالش‌های حقوقی متعددی را در زمینه حفظ حریم خصوصی، مشروعیت جمع‌آوری و پردازش داده‌ها، شفافیت و قابلیت تبیین الگوریتم‌ها، مسئولیت‌پذیری، نظارت انسانی و ارزش اثباتی ادله حاصل از سامانه‌های هوشمند به همراه دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی چالش‌های حقوقی استفاده از سامانه‌های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی در مقابله با جرائم خشن خیابانی و ارائه راهکارهایی برای ایجاد تعادل میان تأمین امنیت عمومی و حمایت از حقوق بنیادین شهروندان است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، قوانین، اسناد بین‌المللی و مطالعات حقوقی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه سامانه‌های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند اثربخشی نظام عدالت کیفری را در پیشگیری و کشف جرائم افزایش دهند، اما فقدان چارچوب قانونی جامع در نظام حقوقی ایران، مهم‌ترین مانع بهره‌برداری مشروع و مسئولانه از این فناوری است. همچنین، نتایج بیانگر آن است که استفاده مؤثر از این سامانه‌ها مستلزم رعایت اصول قانونی بودن اقدامات پلیس، حفظ حریم خصوصی، شفافیت، پاسخگویی، نظارت انسانی و تعیین ضوابط روشن برای پذیرش ادله الکترونیکی است. در پایان، پژوهش بر ضرورت تدوین قوانین اختصاصی، ایجاد سازوکارهای نظارتی و بهره‌گیری از استانداردهای حقوقی و فنی برای استفاده قانون‌مند از سامانه‌های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری تأکید می‌کند. /downloadfilepdf/1372596