Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز HLJR فصلنامه پژوهش های نوین در علوم انسانی و حقوق HLJR 2 4 2026 08 20 Cybercrime and Related Cybercrimes: Legal and Judicial Challenges اختلاس در فضای مجازی و جرائم سایبری مرتبط: چالش های حقوقی و قضایی 415 427 FA reza amiri Master student in Criminal Justice and Criminology, Islamic Azad University, Sanandaj Branch رضا امیری دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج akbar hoshyari Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Islamic Azad University, Sanandaj Branch, Sanandaj, Iran اکبر هوشیاری استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سنندج، ایران 2026 08 10 The expansion of information technology, electronic banking, and online payment and storage systems, while increasing the speed and efficiency of economic activities, has also paved the way for the formation of new methods of financial crimes. One of these crimes is the abuse of organizational access to illegally withdraw, transfer, or appropriate funds through computer systems, which is known as “cyber embezzlement.” However, in Iranian criminal law, the realization of the title of embezzlement requires the existence of the conditions and elements stipulated in Article 5 of the Law on Intensifying Punishment for Perpetrators of Bribery, Embezzlement, and Fraud, and the mere use of technology in committing a crime does not lead to the realization of the title of embezzlement. On the other hand, the Computer Crimes Law approved in 2009 criminalizes behaviors such as unauthorized access, computer forgery, and computer fraud. The most important challenges in this area include the dispersion of regulations, the difficulty of determining the criminal title, establishing attribution, validating digital evidence, tracing funds, and the cross-border nature of cybercrimes. Also, bank data, system logs, user login and logout records, and electronic messages play an important role in proving a crime. Therefore, it is necessary to strengthen mechanisms for preserving and validating digital evidence, provide specialized training for judges and bailiffs, cooperate with financial and judicial institutions, and develop cross-border cooperation. گسترش فناوری اطلاعات، بانکداری الکترونیکی و سامانه های پرداخت و ذخیره سازی برخط، ضمن افزایش سرعت و کارآمدی فعالیت های اقتصادی، زمینه شکل گیری شیوه های نوین جرائم مالی را نیز فراهم کرده است. یکی از این جرائم، سوءاستفاده از دسترسی های سازمانی برای برداشت، انتقال یا تصاحب غیرقانونی وجوه از طریق سامانه های رایانه ای است که با عنوان «اختلاس سایبری» شناخته می شود. با این حال، در حقوق کیفری ایران، تحقق عنوان اختلاس مستلزم وجود شرایط و ارکان مقرر در ماده ۵ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری است و صرف استفاده از فناوری در ارتکاب جرم، موجب تحقق عنوان اختلاس نمی شود. از سوی دیگر، قانون جرائم رایانه ای مصوب ۱۳۸۸، رفتارهایی مانند دسترسی غیرمجاز، جعل رایانه ای و کلاهبرداری رایانه ای را جرم انگاری کرده است. مهم ترین چالش های این حوزه شامل پراکندگی مقررات، دشواری تعیین عنوان مجرمانه، احراز انتساب، اعتبارسنجی ادله دیجیتال، ردیابی وجوه و فرامرزی بودن جرائم سایبری است. همچنین، داده های بانکی، لاگ های سامانه، سوابق ورود و خروج کاربران و پیام های الکترونیکی نقش مهمی در اثبات جرم دارند. بنابراین، تقویت سازوکارهای حفظ و اعتبارسنجی ادله دیجیتال، آموزش تخصصی قضات و ضابطان، همکاری نهادهای مالی و قضایی و توسعه همکاری های فرامرزی ضروری است. https://hljr.ir/downloadfilepdf/1524587