همایش آروین البرز HLJR 1 4 Comparative analysis of the position of the principle of free will in concluding international contracts with an emphasis on the impact of information technology developments on the elements of contract formation تحلیل تطبیقی جایگاه اصل آزادی اراده در انعقاد قراردادهای بین‌المللی با تأکید بر تأثیر تحولات فناوری اطلاعات بر ارکان تشکیل قرارداد 72 96 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA شبنم کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد صفادشت، استان تهران، ایران داوطلب دکتری حقوق خصوصی 2025 05 31 The principle of free will, as the central and fundamental core of contract law, plays a decisive role in structuring private relationships and has always been considered a factor in the legitimacy and binding nature of agreements between individuals. However, the spread of information technology and the fundamental transformation in communication systems have redefined traditional concepts in the process of concluding international contracts and have presented freedom of will with unprecedented challenges. This article, with a comparative approach, attempts to examine the theoretical foundations of the principle of free will and its position in the legal systems of Iran, the common law, and the European Union, while explaining the complexities and effects of developments in modern information technologies on the basic elements of contract formation, especially intention and consent, capacity, and specific subject matter. The findings of this study show that although the principle of free will continues to be a dominant and accepted rule in most legal systems in the world and is considered the primary basis for the validity and binding nature of any contract, developments in information technology, especially in the context of electronic and smart contracts, have changed the nature of the expression of will, exacerbated the challenges related to verifying the authenticity and authenticity of will, created risks such as virtual coercion and asymmetric information, and ultimately increased difficulties in maintaining the balance between freedom and public order. In the meantime, the three legal systems, each with solutions such as clarifying the conditions of conclusion, developing tools for proving and verifying digital will, strengthening information protection for weak parties, and anticipating special rules to resolve conflicts over the elements of contract formation, are trying to maintain the effectiveness of the principle of free will in new conditions. However, this article emphasizes that ensuring freedom of will in the era of information technology dominance is not sufficient simply by adhering to classical concepts, but requires rereading and redesigning legal structures, appropriate legislation in line with technological developments, and requiring platforms and institutions providing digital services to observe transparency, impartiality, and accountability in concluding contracts. Accordingly, the future of ensuring the principle of freedom of will in the realm of international contracts will largely depend on the expansion of technology-based legal education, the development of transnational regulation, and the enhancement of technological capabilities in the field of ascertaining and supporting the will of the parties, so as to prevent violations of transactional justice and the fundamental rights of individuals while making maximum use of the capabilities of information technology. اصل آزادی اراده به‌عنوان هسته مرکزی و بنیادین حقوق قراردادها، نقشی تعیین‌کننده در ساختاردهی به روابط خصوصی دارد و همواره عامل مشروعیت و الزام‌آوری توافقات میان افراد تلقی شده است. با این‌حال، گسترش فناوری اطلاعات و تحول بنیادین در نظام‌های ارتباطی موجب بازتعریف مفاهیم سنتی در فرآیند انعقاد قراردادهای بین‌المللی شده و آزادی اراده را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو ساخته است. این مقاله با رویکردی تطبیقی، سعی دارد ضمن بررسی مبانی نظری اصل آزادی اراده و جایگاه آن در نظام‌های حقوقی ایران، کامن‌لا و اتحادیه اروپا، به تبیین پیچیدگی‌ها و تأثیرات تحولات فناوری‌های نوین اطلاعاتی بر ارکان اساسی تشکیل قرارداد به‌ویژه قصد و رضا، اهلیت و موضوع معین بپردازد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه اصل آزادی اراده کماکان در قالب قاعده‌ای غالب و مقبول در عمده نظام‌های حقوقی جهان جریان دارد و مبنای اولیه اعتبار و الزام‌آوری هر قرارداد محسوب می‌شود، اما تحولات فناوری اطلاعات به‌ویژه در بستر قراردادهای الکترونیکی و هوشمند، موجب تغییر ماهیت ابراز اراده، تشدید چالش‌های مربوط به احراز صحت و اصالت اراده، بروز مخاطراتی چون اعمال اکراه مجازی و اطلاعات نامتقارن و نهایتاً دشواری‌های فزاینده در پاسداشت توازن میان آزادی و نظم عمومی شده است. در این میان، نظام‌های حقوقی سه‌گانه، هر یک با راهکارهایی از قبیل شفاف‌سازی شرایط انعقاد، توسعه ابزارهای اثبات و احراز اراده دیجیتال، تقویت حمایت‌های اطلاعاتی برای طرف‌های ضعیف و پیش‌بینی قواعد ویژه برای رفع تعارضات بر سر ارکان تشکیل قرارداد، سعی دارند کارآمدی اصل آزادی اراده را در شرایط نوین حفظ کنند. با این همه، مقاله حاضر تأکید دارد که تضمین آزادی اراده در دوران سلطه فناوری اطلاعات صرفاً مبتنی بر پایبندی به مفاهیم کلاسیک کافی نبوده بلکه نیازمند بازخوانی و بازطراحی ساختارهای حقوقی، تقنین مقتضی در راستای همگامی با تحول فناوری و نیز الزام پلتفرم‌ها و نهادهای ارائه‌دهنده خدمات دیجیتال به رعایت شفافیت، بی‌طرفی و مسئولیت‌پذیری در انعقاد قرارداد است. بر این اساس، آینده تضمین اصل آزادی اراده در قلمرو قراردادهای بین‌المللی تا حد زیادی وابسته به بسط آموزش حقوقی فناوری‌محور، توسعه رگولاتوری فراملی و ارتقای قابلیت‌های فناورانه در حوزه احراز و حمایت از اراده طرفین خواهد بود تا بدین‌سان ضمن استفاده حداکثری از قابلیت‌های فناوری اطلاعات، مانع خدشه بر عدالت معاملاتی و حقوق بنیادین افراد گردد. /downloadfilepdf/544387