همایش آروین البرز HLJR 2 2 2026 01 05 Civil and Contractual Liability of E-Commerce Platforms in Iranian Law and Compliance with EU Regulations (Digital Services Act) مسئولیت مدنی و قراردادی پلتفرم‌های تجارت الکترونیک در حقوق ایران و تطبیق با مقررات اتحادیه اروپا (Digital Services Act) 1 14 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA الیانا کارشناسی حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. نجمه پژوهشگر دوره دکتری حقوقخصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. (مدرس دانشگاه آزاد). 2025 12 24 The activities of e-commerce platforms in Iran face profound legal challenges in the field of civil and contractual liability. This research aims to analyze the foundations of platform liability in Iranian law and its adaptation to the new regulations of the European Union (Digital Services Act). The research method is descriptive-analytical and comparative, and the data is analyzed by examining library resources and legal documents, especially the Iranian E-commerce Law and DSA. The findings show that the Iranian legal system is mainly based on fault-based liability and the rule of will in contracts, while the DSA, by accepting liability based on systemic risk, requires preventive obligations and algorithmic transparency. In the field of contractual liability, unfair terms in Iran are mainly limited by the general rules of contracts and consumer protection law, but the DSA exercises more direct control by requiring "fair service conditions". In civil liability, Article 52 of the Iranian E-Commerce Law accepts platform immunity in the absence of knowledge, but the DSA, by defining a “duty of professional care,” has activated this immunity conditional on the implementation of regulatory measures. The conclusion suggests that Iranian law requires reforms to align with global standards, such as a clear definition of “digital service intermediary,” the development of risk-based liability, the requirement for algorithmic transparency, and the strengthening of the electronic agency doctrine. These legislative developments can strike a favorable balance between platform innovation and the protection of the rights of consumers and third parties. فعالیت پلتفرم‌های تجارت الکترونیک در ایران با چالش‌های حقوقی عمیقی در حوزه مسئولیت مدنی و قراردادی مواجه است. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی مسئولیت پلتفرم‌ها در حقوق ایران و تطبیق آن با مقررات نوین اتحادیه اروپا (Digital Services Act) انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است و با بررسی منابع کتابخانه‌ای و اسناد قانونی، به‌ویژه قانون تجارت الکترونیک ایران و DSA، به تحلیل داده‌ها پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران عمدتاً بر مبنای مسئولیت مبتنی بر تقصیر و حاکمیت اراده در قراردادها استوار است، در حالی که DSA با پذیرش مسئولیت مبتنی بر ریسک سیستمی، تعهدات پیشگیرانه و شفافیت الگوریتمی را الزامی می‌کند. در حوزه مسئولیت قراردادی، شروط غیرمنصفانه در ایران عمدتاً با قواعد عمومی قراردادها و قانون حمایت از مصرف‌کننده محدود می‌شوند، اما DSA با الزام به «شرایط خدمات منصفانه» کنترل مستقیم‌تری اعمال می‌کند. در مسئولیت مدنی، ماده ۵۲ قانون تجارت الکترونیک ایران مصونیت پلتفرم را در صورت عدم علم می‌پذیرد، ولی DSA با تعریف «وظیفه مراقبت حرفه‌ای» این مصونیت را مشروط به اجرای تدابیر نظارتی فعال کرده است. نتیجه‌گیری حاکی از آن است که حقوق ایران برای هم‌سویی با استانداردهای جهانی نیازمند اصلاحاتی چون تعریف صریح «واسطه خدمات دیجیتال»، توسعه مسئولیت مبتنی بر ریسک، الزام به شفافیت الگوریتمی و تقویت دکترین نمایندگی الکترونیکی است. این تحولات تقنینی می‌تواند تعادل مطلوبی بین نوآوری پلتفرم‌ها و حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و اشخاص ثالث برقرار سازد. /downloadfilepdf/878018