Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز HLJR HLJR 2 4 2026 08 16 Comparative Analysis of Criminal Liability in Cybercrimes Based on Blockchain Technology تحلیل تطبیقی مسئولیت کیفری در جرایم سایبری مبتنی بر فناوری بلاکچین 211 230 FA Omid Ghahremani Islamic Azad University, Sanandaj Branch امید قهرمانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج Seyed Kayhan Asadi ‏Judiciary of the Islamic Republic of Iran سید کیهان اسدی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران 2026 08 03 Abstract: The emergence of blockchain technology and its rapid expansion in areas such as cryptocurrencies, smart contracts, decentralized finance, and digital asset management have created significant challenges for traditional criminal law systems. Although blockchain technology provides substantial opportunities for economic and technological development, its specific characteristics, including decentralization, relative anonymity, borderless transactions, and automated execution through smart contracts, have created new forms of cybercrime and complicated the determination of criminal liability. This article aims to comparatively analyze criminal liability arising from blockchain-based cybercrimes in the legal systems of Iran, the European Union, and the United States. Using a descriptive-analytical and comparative methodology, the study examines the compatibility of traditional criminal law concepts, including actus reus, mens rea, causation, participation, and criminal attribution, with decentralized digital environments. The findings indicate that the main challenge in blockchain-related criminal liability is not merely the absence of criminal regulations, but rather the difficulty of applying traditional concepts of liability to decentralized structures. The comparative analysis demonstrates that the European Union has adopted a regulatory and preventive approach, while the United States generally relies on existing criminal laws combined with enforcement mechanisms. In contrast, Iranian criminal law currently lacks a comprehensive framework specifically addressing blockchain-related crimes and mainly relies on general cybercrime and criminal provisions. The article argues that Iran requires a balanced criminal policy based on technological neutrality, protection of innovation, and effective prevention of criminal misuse of blockchain systems. Therefore, adopting a specialized regulatory framework, clarifying the liability of developers and service providers, and strengthening international cooperation are essential steps toward an efficient criminal justice response. چکیده: ظهور فناوری بلاکچین و گسترش کاربردهای آن در حوزه هایی همچون رمزارزها، قراردادهای هوشمند، سامانه های مالی غیرمتمرکز و انتقال داده های دیجیتال، تحولات بنیادینی را در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی ایجاد کرده است. در کنار فرصت های گسترده این فناوری، ویژگی هایی مانند ناشناس بودن نسبی کاربران، غیرمتمرکز بودن شبکه، دشواری شناسایی مرتکبان و فرامرزی بودن فعالیت های مبتنی بر بلاکچین، زمینه ارتکاب اشکال جدیدی از جرایم سایبری را فراهم کرده است. این وضعیت، نظام های کیفری سنتی را با چالش های جدی در زمینه تعیین عنصر قانونی جرم، انتساب رفتار مجرمانه، شناسایی مرتکب و اعمال ضمانت اجراهای کیفری مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، مسئولیت کیفری ناشی از جرایم سایبری مبتنی بر فناوری بلاکچین را در نظام حقوقی ایران و برخی نظام های حقوقی پیشرو بررسی می کند. هدف اصلی پژوهش، پاسخ به این پرسش است که آیا قواعد سنتی مسئولیت کیفری توانایی پاسخگویی به جرایم ناشی از فناوری های غیرمتمرکز را دارند یا نیازمند بازنگری تقنینی هستیم. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش حقوق کیفری در مواجهه با جرایم مبتنی بر بلاکچین، نه فقدان کامل قواعد کیفری، بلکه دشواری تطبیق مفاهیم سنتی مانند مباشرت، معاونت، قصد مجرمانه و صلاحیت کیفری با ساختار غیر متمرکز این فناوری است. بررسی تطبیقی نشان می دهد که برخی نظام های حقوقی با حرکت به سمت جرم انگاری رفتار محور، تنظیم گری فناوری محور و توسعه مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی و ارائه دهندگان خدمات دیجیتال، تلاش کرده اند خلأهای موجود را کاهش دهند. در حقوق ایران نیز با وجود ظرفیت های موجود در قوانین جرایم رایانه ای و مقررات مرتبط، هنوز چارچوب جامع و مستقلی برای مواجهه کیفری با جرایم مبتنی بر بلاکچین وجود ندارد. در پایان، پژوهش پیشنهاد می کند قانون گذار ایرانی ضمن حفظ اصول بنیادین حقوق کیفری، به سمت تدوین مقررات اختصاصی درباره مسئولیت کیفری فعالان حوزه بلاکچین، رمز ارزها و خدمات غیر متمرکز حرکت کند. https://hljr.ir/downloadfilepdf/982752