علل توجه رضا شاه به شاهنامه فردوسی ( هویت سازی یا مشروعیت سیاسی ایرانی)
دوره 2، شماره 3، 1405، صفحات 88 - 94
نویسندگان : امید کفاشی* 1
1- معلم و استاد دانشگاه آزاد
چکیده :
توجه گسترده رضا شاه پهلوی به شاهنامه فردوسی بخشی از برنامه کلان او برای بازسازی هویت ملی ایران بود. در دوره‌ای که دولت پهلوی به دنبال ایجاد دولت–ملت مدرن، تقویت اقتدار مرکزی و کاهش نفوذ هویت‌های محلی، مذهبی و قبیله‌ای بود، شاهنامه به‌عنوان منبعی غنی از روایت‌های قهرمانی، وحدت‌طلبانه و ایران‌محور نقش محوری یافت. حکومت با برجسته‌سازی شخصیت‌هایی چون کوروش، داریوش و پهلوانان شاهنامه، سعی در پیوند زدن خود با «ایرانِ باستان» و انتقال این پیام داشت که دولت جدید ادامه طبیعی سنت پادشاهی تاریخی ایران است. ساخت آرامگاه فردوسی (۱۳۱۳)، برگزاری جشن هزارۀ فردوسی، گسترش تدریس شاهنامه در مدارس و بهره‌گیری از مفاهیم «ملیّت ایرانی» و «پادشاهی نیرومند» بخشی از این پروژه مشروعیت‌سازی بود. در نهایت، شاهنامه برای رضا شاه ابزاری فرهنگی–سیاسی شد که هم به تحکیم هویت ملی مدرن کمک می‌کرد و هم مشروعیت سیاسی او را در قالب میراث‌دار ایران کهن تثبیت می‌نمود.