اطلاعات شناسنامه‌ای نشریه

پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل مبانی حقوقی مسئولیت مدنی پلتفرم‌های اینترنتی در قبال نقض حریم خصوصی کاربران، به بررسی عمیق ابعاد نظری و عملی این مسئله در عصر دیجیتال می‌پردازد. افزایش نفوذ فناوری‌های نوین و وابستگی روزافزون جوامع به پلتفرم‌های آنلاین، حوزه جمع‌آوری، پردازش و ذخیره‌سازی حجم عظیمی از داده‌های شخصی را به کانون توجه حقوق‌دانان تبدیل کرده است؛ این امر مستلزم بازتعریف مسئولیت مدنی در مواجهه با بازیگران جدیدی است که غالباً واسطه میان تولیدکننده داده و مصرف‌کننده نهایی هستند. بیان مسئله اصلی این پژوهش بر چالش‌های ناشی از خلاءهای قانونی موجود و پیچیدگی‌های اثبات تقصیر در محیط‌های سایبری متمرکز است؛ زیرا ماهیت ماهوی پلتفرم‌ها به عنوان میزبان (Host) یا واسطه، مرزهای مسئولیت سنتی را مخدوش ساخته و نیازمند رویکردهای نوینی در تفسیر قواعد مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر، خطر و تضمین است. هدف اساسی این مقاله، تحلیل انتقادی ساختارهای مسئولیت مدنی در حقوق ایران و رویکردهای تطبیقی به منظور ارائه چارچوبی منسجم جهت حمایت مؤثر از حق بنیادین حریم خصوصی در فضای مجازی است. روش تحقیق به کار گرفته شده در این مطالعه، روشی تحلیلی ـ توصیفی و مروری است که با تکیه بر مطالعه اسناد بالادستی، قوانین ناظر بر فضای مجازی، رویه‌های قضایی و دکترین حقوقی، به تشریح جوانب مختلف مسئله می‌پردازد. یافته‌های اصلی پژوهش نشان می‌دهد که اتکای صرف به مسئولیت مبتنی بر تقصیر، در مواجهه با نقض حریم خصوصی توسط پلتفرم‌ها، به دلیل دشواری احراز رابطه سببیت و تقصیر در فرایندهای الگوریتمی، ناکارآمد است؛ در نتیجه، حرکت به سمت مسئولیت عینی یا شبه‌تضمینی (به‌ویژه در موارد نقض داده‌های شخصی) ضروری به نظر می‌رسد. نتیجه‌گیری نهایی حاکی از لزوم تدوین مقررات اختصاصی‌تر و تعریف دقیق‌تر الزامات امنیتی و نگهداری داده‌ها برای این نهادها است تا بتواند با انتظارات حقوقی کاربران همخوانی یابد و یک سازوکار جبرانی عادلانه را محقق سازد.

مسئولیت مدنی حریم خصوصی پلتفرم‌های اینترنتی داده‌های شخصی حمایت از کاربران