حملهٔ مغول و پیامدهای سیاسی ـ اجتماعی آن یکی از مهم‌ترین برهه‌های تاریخ ایران است که زندگی و آثار سعدی شیرازی نیز در بستر همین تحولات شکل گرفت. سعدی، که دوران جوانی را هم‌زمان با تثبیت سلطهٔ مغولان گذرانده بود، در سفرهای متعدد خود با گروه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی از جمله برخی امرای مغول مواجه شد. بررسی آثار او—از گلستان و بوستان گرفته تا قصاید و نصایح—نشان می‌دهد که رابطهٔ او با مغولان نه کاملاً خصمانه بوده و نه سراسر همراه با تسلیم، بلکه بر پایهٔ نوعی واقع‌بینی سیاسی، حکمت اخلاقی و توصیه به اعتدال استوار بوده است. سعدی ضمن نقد رفتارهای خشن برخی سرداران، در مواردی نیز به ستایش یا مدح برخی امیران پرداخته که به عدالت، مدارا یا کاردانی شهره بوده‌اند. این مقاله با رویکرد تاریخی ـ تحلیلی می‌کوشد میزان ارتباط سعدی با امرای مغول، نوع نگاه او به قدرت سیاسی در عصر ایلخانی و بازتاب این تعاملات در ادبیات تعلیمی او را بررسی نماید.

سعدی شیرازی مغول ایلخانان امرای مغول گلستان بوستان تاریخ ادبیات ایران روابط ادبی و سیاسی