سیاست اصلاح و بازپس‌گیری مقالات

فصلنامه پژوهش‌های نوین در علوم انسانی و حقوق متعهد است در صورت شناسایی خطا، تخلف اخلاقی یا هرگونه مسئله‌ای که بر اعتبار علمی مقالات منتشرشده تأثیر بگذارد، اقدامات لازم را برای حفظ صحت و تمامیت سوابق علمی نشریه انجام دهد. این سیاست بر اساس اصول پذیرفته‌شده اخلاق نشر و راهنمای کمیته اخلاق نشر (COPE) تنظیم شده است.

1. اصلاح مقاله

چنانچه پس از انتشار مقاله، خطایی شناسایی شود که بر بخشی از مقاله تأثیر داشته اما اعتبار کلی یافته‌ها و نتایج را زیر سؤال نبرد، نشریه می‌تواند اقدام به انتشار اعلامیه اصلاحیه (Correction) کند.

اصلاحیه ممکن است در مواردی مانند موارد زیر انجام شود:

• اشتباهات علمی یا factual که نیازمند اصلاح هستند؛

• خطا در نام، وابستگی سازمانی یا اطلاعات نویسندگان؛

• خطاهای موجود در جداول، شکل‌ها، منابع یا اطلاعات کتابشناختی؛

• خطاهای ناشی از فرایند تولید یا ویرایش مقاله؛

• سایر خطاهایی که اصلاح آنها برای حفظ دقت و شفافیت مقاله ضروری باشد.

اصلاحیه باید به مقاله اصلی مرتبط باشد و تغییرات انجام‌شده و تاریخ اصلاح به‌صورت شفاف ثبت شود. در صورت ایجاد نسخه جدید، نسخه‌های قبلی مقاله نیز مطابق با سیاست نگهداری سوابق علمی نشریه حفظ خواهند شد.

2. بازپس‌گیری مقاله منتشرشده

بازپس‌گیری مقاله (Retraction) اقدامی رسمی برای اصلاح سوابق علمی است و زمانی انجام می‌شود که مشخص شود مقاله دارای مشکلات جدی است و نتایج یا نتیجه‌گیری‌های آن دیگر قابل اعتماد نیستند. هدف از بازپس‌گیری، حفظ تمامیت ادبیات علمی و اطلاع‌رسانی شفاف به خوانندگان است، نه مجازات نویسندگان.

مواردی که ممکن است منجر به بازپس‌گیری مقاله شوند عبارت‌اند از:

• وجود شواهد معتبر از جعل یا دستکاری داده‌ها؛

• خطاهای اساسی که نتایج یا نتیجه‌گیری‌های مقاله را غیرقابل اعتماد کنند؛

• سرقت ادبی یا استفاده غیرمجاز از محتوای دیگران؛

• انتشار تکراری یا همپوشان بدون توجیه علمی مناسب؛

• وجود تخلف جدی در فرایند پژوهش یا انتشار؛

• دستکاری یا خدشه جدی در فرایند داوری؛

• استفاده از داده یا مطالب بدون مجوز لازم؛

• عدم اعلام تعارض منافع مهم که بر تفسیر نتایج تأثیر گذاشته باشد؛

• سایر مواردی که اعتبار علمی یا اخلاقی مقاله را به‌طور جدی مخدوش کند.

3. فرایند بررسی درخواست بازپس‌گیری

در صورت دریافت گزارش یا مشاهده شواهد مربوط به یک مقاله منتشرشده، سردبیر و هیأت تحریریه موضوع را بررسی خواهند کرد.

در صورت نیاز، توضیحات نویسندگان درخواست می‌شود و مدارک و شواهد مرتبط مورد بررسی قرار می‌گیرد. در مواردی که موضوع به تخلف پژوهشی مربوط باشد، نشریه می‌تواند برای دریافت اطلاعات بیشتر با مؤسسه یا سازمان وابسته به نویسندگان نیز مکاتبه کند.

تصمیم نهایی درباره اصلاح، بازپس‌گیری یا سایر اقدامات اصلاحی بر اساس شواهد موجود و اصول اخلاق نشر اتخاذ خواهد شد.

4. اعلامیه بازپس‌گیری

در صورت تصمیم به بازپس‌گیری، یک اعلامیه رسمی بازپس‌گیری (Retraction Notice) منتشر خواهد شد.

این اعلامیه باید:

• به مقاله اصلی پیوند داشته باشد؛

• عنوان و مشخصات مقاله را به‌طور کامل مشخص کند؛

• دلیل بازپس‌گیری را به‌صورت شفاف بیان کند؛

• مشخص کند بازپس‌گیری توسط چه مرجعی انجام شده است؛

• برای خوانندگان به‌صورت آزاد قابل دسترسی باشد.

مقاله بازپس‌گرفته‌شده از سوابق علمی نشریه حذف نمی‌شود، بلکه وضعیت آن به‌صورت واضح با عنوان «بازپس‌گرفته‌شده / Retracted» مشخص خواهد شد تا سوابق علمی و شفافیت انتشار حفظ شود.

5. درخواست بازپس‌گیری توسط نویسندگان

نویسندگان می‌توانند در صورت وجود دلیل موجه، درخواست بازپس‌گیری مقاله منتشرشده را به دفتر نشریه ارسال کنند. این درخواست توسط سردبیر و هیأت تحریریه بررسی خواهد شد و صرف درخواست نویسنده به‌تنهایی به معنای پذیرش بازپس‌گیری نیست.

در مواردی که مقاله دارای چند نویسنده باشد، نشریه می‌تواند برای بررسی درخواست، تأیید و توضیح همه نویسندگان را درخواست کند.

6. Expression of Concern

در مواردی که درباره اعتبار مقاله نگرانی جدی وجود داشته باشد اما شواهد موجود برای تصمیم‌گیری نهایی درباره بازپس‌گیری کافی نباشد، نشریه می‌تواند اعلامیه نگرانی (Expression of Concern) منتشر کند.

این اقدام به منظور اطلاع‌رسانی به خوانندگان تا زمان تکمیل بررسی‌ها انجام می‌شود.

7. اصلاحات و حفظ سوابق علمی

نشریه تلاش می‌کند تمام اصلاحات، اعلامیه‌های نگرانی و بازپس‌گیری‌ها را به‌صورت شفاف و قابل ردیابی در سوابق مقاله ثبت کند. نسخه‌های قبلی مقالات نیز مطابق با اصول حفظ سوابق علمی نگهداری می‌شوند و در صورت وجود نسخه اصلاح‌شده، وضعیت نسخه جدید و تغییرات انجام‌شده برای خوانندگان مشخص خواهد بود.

8. اصل شفافیت

هدف اصلی این سیاست، حفظ دقت، شفافیت و تمامیت سوابق علمی نشریه و اطمینان از دسترسی خوانندگان به اطلاعات صحیح درباره وضعیت مقالات منتشرشده است.