اخلاق پژوهشی در علوم جنایی؛ اصول هنجاری، چالش های کاربردی و رهیافت های تقنینی
دوره 2، شماره 4، 1405، صفحات 849 - 854
نویسندگان : آمنه ناصری* 1، دکتر حسین کاویار 2
1 - دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمین ، خمین ، ایران
2 - دانشیار گروه حقوق، دانشگاه اراک، اراک، ایران
چکیده :
اخلاق پژوهشی به عنوان شاخه ای از اخلاق کاربردی، چارچوب های هنجاری لازم برای تضمین یکپارچگی علمی، حمایت از حقوق شرکت کنندگان انسانی و اعتبار یافته ها را فراهم می کند. در حوزه های حقوق کیفری و جرم شناسی، به دلیل حساسیت موضوعات (مانند مطالعه بزه دیدگان، مجرمان، نهادهای کیفری و جمعیت های آسیب پذیر)، رعایت اصول اخلاقی از اهمیت مضاعفی برخوردار است. این مقاله با روش توصیفی – تحلیل و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای معتبر داخلی و بین المللی، به بررسی اصول بنیادین اخلاق پژوهشی(احترام به اشخاص، سودرسانی و عدالت براساس گزارش بلمانت )، چالش های خاص پژوهش های جرم شناختی (رضایت آگاهانه در جمعیت های تحت نظارت قضایی، محرمانگی، تعارض منافع و سوء رفتارهای پژوهشی) و چارچوب های هنجاری موجود در ایران و انجمن های بین المللی جرم شناسی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه اسناد بین المللی مانند گزارش بلمانت (1979) و کدهای اخلاقی انجمن جرم شناسی آمریکا و بریتانیا چارچوب های جامعی ارائه کرده اند، در نظام پژوهشی ایران نیازمند تقویت نهادهای نظارتی تخصصی در علوم انسانی و حقوقی، آموزش مستمر و تطبیق دقیق تر اصول با ویژگی های پژوهش های کیفری هستیم. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت نهادینه سازی اخلاق پژوهشی به عنوان شرط اعتبار علمی و مسئولیت اجتماعی پژوهشگران حقوق کیفری و جرم شناسی تأکید دارد.