نقش فناوری های نوین ردیابی دیجیتال در پیشگیری و شناسایی بردگی جنسی کودکان: مطالعه تطبیقی نظام حقوق بین الملل بشر و حقوق ایران
دوره 2، شماره 4، تابستان 1405، صفحات 499 - 515
نویسندگان : سارا قوام* 1
1 - کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده :
تحولات شتابان فناوری اطلاعات و ارتباطات، در کنار ایجاد فرصت های گسترده برای توسعه ارتباطات انسانی، زمینه ظهور اشکال جدیدی از جرایم علیه کودکان را نیز فراهم کرده است. بردگی جنسی کودکان به عنوان یکی از شدیدترین مصادیق نقض حقوق بشر، در محیط دیجیتال با پیچیدگی های بیشتری مواجه شده و مرتکبان با بهره گیری از ابزارهای فناورانه، شیوه های جدیدی برای جذب، کنترل، انتقال و استثمار قربانیان به کار می گیرند. در این شرایط، فناوری های نوین ردیابی دیجیتال می توانند نقش مهمی در پیشگیری، کشف و مقابله با این پدیده ایفا کنند؛ هرچند استفاده از این فناوری ها نیازمند رعایت الزامات حقوق بشری و تضمین حریم خصوصی افراد است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش فناوری های نوین ردیابی دیجیتال در پیشگیری و شناسایی بردگی جنسی کودکان و تحلیل تطبیقی جایگاه این فناوری ها در نظام حقوق بین الملل بشر و حقوق ایران است. این پژوهش در پی تبیین ظرفیت های فناوری هایی مانند هوش مصنوعی، تحلیل کلان داده، تشخیص تصویر، فناوری بلاک چین و ادله دیجیتال در مقابله با استثمار جنسی کودکان و شناسایی خلأهای حقوقی موجود در نظام داخلی ایران است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده های تحقیق از طریق مطالعه اسناد بین المللی حقوق بشر، کنوانسیون حقوق کودک، پروتکل پالرمو، قوانین داخلی ایران، منابع کتابخانه ای و پژوهش های علمی مرتبط گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فناوری های نوین ردیابی دیجیتال ظرفیت بالایی برای شناسایی الگوهای استثمار جنسی، کشف شبکه های مجرمانه فراملی، شناسایی قربانیان ناشناس و تقویت ادله الکترونیکی دارند. همچنین مشخص شد که نظام حقوق بین الملل بشر با تأکید بر تعهد مثبت دولت ها، زمینه استفاده مشروع از فناوری برای حمایت از کودکان را فراهم کرده است؛ در حالی که حقوق ایران، علی رغم پیشرفت هایی همچون قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹، همچنان با خلأهایی در زمینه تنظیم گری فناوری های هوشمند، حفاظت از داده های کودکان و ایجاد سازوکارهای پیشگیرانه دیجیتال مواجه است. مقابله مؤثر با بردگی جنسی کودکان در عصر دیجیتال مستلزم حرکت به سوی حکمرانی دیجیتال حقوق بنیان است؛ الگویی که در آن فناوری های نوین در کنار اصلاحات قانونی، همکاری های بین المللی و تضمین حقوق بنیادین بشر به کار گرفته شوند.