گسترش فناوری‌های دیجیتال و ظهور پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری محتوا، شیوه تولید، انتشار و بهره‌برداری از آثار فکری را به طور اساسی دگرگون کرده است. این پلتفرم‌ها با فراهم کردن بستر انتشار گسترده محتوا توسط کاربران، نقش مهمی در گردش اطلاعات و توسعه اقتصاد دیجیتال ایفا می‌کنند، اما در عین حال زمینه بروز چالش‌های جدیدی را در حوزه حمایت از حقوق مالکیت فکری نیز فراهم کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، تعیین حدود مسئولیت مدنی پلتفرم‌های دیجیتال در قبال نقض حقوق مالکیت فکری توسط کاربران است. با توجه به این‌که بخش قابل توجهی از محتوای منتشرشده در این پلتفرم‌ها توسط کاربران تولید می‌شود، این پرسش مطرح می‌شود که پلتفرم‌ها تا چه میزان باید در قبال انتشار محتوای ناقض حقوق مسئول شناخته شوند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی مبانی مسئولیت مدنی پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری محتوا در نقض حقوق مالکیت فکری و تحلیل عوامل مؤثر بر تعیین حدود این مسئولیت است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، شامل مقالات علمی، اسناد حقوقی و مطالعات حقوق تطبیقی، به بررسی مبانی نظری و رویکردهای حقوقی مرتبط با مسئولیت پلتفرم‌های دیجیتال پرداخته است. در این راستا، مفاهیم اصلی مسئولیت مدنی، از جمله مبنای تقصیر، تعهدات نظارتی و مسئولیت واسطه‌ای یا نیابتی مورد تحلیل قرار گرفته و نقش هر یک در تعیین مسئولیت پلتفرم‌ها بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مسئولیت مدنی پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری محتوا در محیط دیجیتال ماهیتی چندبعدی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً بر یک مبنای حقوقی واحد استوار دانست. در بسیاری از موارد، مسئولیت پلتفرم‌ها زمانی مطرح می‌شود که از وجود محتوای ناقض حقوق مالکیت فکری آگاه باشند و با وجود این آگاهی اقدام لازم برای حذف یا محدودسازی آن انجام ندهند. همچنین میزان کنترل پلتفرم بر انتشار و توزیع محتوا و میزان بهره‌مندی اقتصادی از فعالیت کاربران از جمله عواملی است که می‌تواند در افزایش احتمال مسئولیت آن‌ها مؤثر باشد.

مسئولیت مدنی پلتفرم‌ها نقض حقوق مالکیت فکری پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری محتوا تعهد نظارتی مسئولیت واسطه‌ای