بازنگری در ماهیت حقوقی دیه با تأکید بر امکان مطالبه خسارات مازاد بر دیه
دوره 2، شماره 3، 1405، صفحات 1 - 23
نویسندگان : نازیلا دباغ* 1، زهرا اسماعیلی 2
1- استاد مدعو، دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کیش،ایران
2- دانش آموخته کارشناسی ارشد،حقوق خصوصی،دانشکده حقوق،دانشگاه ازاد اسلامی،مرودشت،ایران
چکیده :
یکی از مسائل مهم در بحث دیه، ماهیت حقوقی آن است که این پرسش مطرح می‌شود که آیا پرداخت دیه به عنوان مجازات در نظر گرفته می‌شود یا به عنوان جبران ضرر و زیانی که به مجنی‌علیه وارد شده است، یا اینکه ممکن است هر دو جنبه را داشته باشد و ماهیت دوگانه‌ای داشته باشد. بررسی این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که ممکن است در نهایت بر نوع برخورد حقوقی و قضائی با دیه تاثیر بگذارد. نکته دیگر این است که آیا روشن شدن ماهیت حقوقی دیه تأثیری در احکام قضائی خواهد داشت یا خیر. به عبارت دیگر، ممکن است درک صحیح ماهیت دیه، تغییراتی در نحوه اجرای احکام و شرایط قضائی به دنبال داشته باشد. در صورتی که این ماهیت دارای آثار عملی باشد، باید بررسی شود که چرا در کتب فقهی به طور مفصل در این‌باره بحث نشده است و اگر تأثیری در حکم نداشته باشد، باید راه‌حلی برای مسائل مرتبط با آن جستجو کرد. این موضوع می‌تواند به روشن‌تر شدن اصول فقهی و قضائی در زمینه دیه کمک کند. در این مقاله، دلایل مربوط به خسارت بودن و مجازات بودن دیه مورد بررسی قرار می‌گیرد و در نهایت، به آثار و راه‌حل‌های ارائه شده برای مسائل مرتبط با آن پرداخته می‌شود.