کارکردهای پیشگیرانه بازسازی صحنه جرم در سیاست جنایی ایران
دوره 2، شماره 4، 1405، صفحات 667 - 721
نویسندگان : سعید مردانی* 1، آرین عیسی پور سلامتی 2
1 - استادیار، عضو هیات علمی گروه حقوق ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز،ایران
2 - کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم شناسی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز،ایران
چکیده :
بازسازی صحنه جرم یکی از ابزارهای مهم در فرایند کشف جرم و تحلیل چگونگی وقوع رفتار مجرمانه است که افزون بر کارکرد اثباتی، می تواند در شناسایی الگوهای بزهکاری و طراحی تدابیر پیشگیرانه نیز نقش مؤثری ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارکردهای پیشگیرانه بازسازی صحنه جرم در سیاست جنایی ایران و تبیین ظرفیت های آن در کاهش احتمال وقوع و تکرار جرائم انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که بازسازی صحنه جرم چگونه می تواند از یک اقدام ناظر بر کشف حقیقت و تعیین کیفیت ارتکاب جرم فراتر رود و در تدوین و اجرای راهبردهای پیشگیری از جرم مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مطالعات کتابخانه ای، منابع حقوقی و مبانی جرم شناختی، ابعاد مختلف موضوع را بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بازسازی علمی صحنه جرم، در صورت جمع آوری دقیق آثار و قرائن، تحلیل شیوه ارتکاب و بررسی شرایط محیطی و موقعیتی وقوع جرم، می تواند به شناسایی آسیب پذیری های محیطی، کشف الگوهای تکرارشونده بزهکاری و ارتقای شناخت نهادهای مسئول از عوامل تسهیل کننده جرم کمک کند. بهره گیری از این اطلاعات، زمینه اتخاذ تدابیر پیشگیری وضعی، بهبود اقدامات انتظامی و هدفمندکردن برنامه های پیشگیرانه را فراهم می سازد. بااین حال، تحقق چنین کارکردی مستلزم ایجاد ارتباط مؤثر میان نهادهای کشف جرم، مراجع قضایی و سازمان های متولی پیشگیری، رعایت ضوابط قانونی و صیانت از حریم خصوصی و حقوق اشخاص است. در نهایت، بازسازی صحنه جرم زمانی می تواند در سیاست جنایی ایران واجد ارزش پیشگیرانه پایدار باشد که یافته های آن به صورت نظام مند تحلیل و در فرایند تصمیم گیری های پیشگیرانه به کار گرفته شود.