بررسی حقوقی مقام وزارت در دوره ایلخانیان مغول
دوره 2، شماره 3، 1405، صفحات 56 - 61
نویسندگان : امید کفاشی* 1
1- کارشناسی ارشد تاریخ و مدیریت دولتی گرایش مالیه و بودجه معلم و استاد دانشگاه
چکیده :
نهاد وزارت در دوره ایلخانیان مغول به‌عنوان یکی از ارکان اساسی ساختار اداری و سیاسی، نقش مهمی در سامان‌دهی امور حکومتی، مالی و قضایی ایفا می‌کرد. با استقرار حکومت مغولان در ایران و تلفیق سنت‌های دیوان‌سالاری ایرانی با نظام حکمرانی مغولی، جایگاه وزیر دچار تحولاتی اساسی شد. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی به بررسی ابعاد حقوقی مقام وزارت در این دوره می‌پردازد و تلاش دارد حدود اختیارات، مسئولیت‌ها، نحوه انتصاب و عزل، و جایگاه قانونی وزیر را در ساختار قدرت ایلخانی تحلیل کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه وزیر از اختیارات گسترده‌ای در اداره امور کشور برخوردار بود، اما این اختیارات همواره تحت نظارت مستقیم ایلخان و گاه تحت تأثیر نهادهای غیررسمی قدرت مانند امیران مغول قرار داشت. همچنین، نبود نظام حقوقی مدون و یکپارچه، موجب می‌شد جایگاه وزیر بیش از آنکه مبتنی بر قواعد ثابت حقوقی باشد، تابع اراده حاکم و شرایط سیاسی زمانه باشد. در عین حال، نقش وزیر در انتقال و تداوم سنت‌های دیوانی ایران پیش از مغول، در تثبیت ساختار حکومتی ایلخانیان بسیار حائز اهمیت بود